Piotr Skarga
Biografia
Piotr Skarga urodził się 2 lutego 1536 roku, nie w samym Grójcu, lecz na północ od miasta przy drodze do wsi Kobylin. Jego ojcem był Michał Skarga, a matką Anna Świętek. Od 1552 do 1555 studiował na Akademii Krakowskiej, uzyskując stopień bakałarza na Wydziale Filozoficznym, a następnie wysłany został na stanowisko dyrektora szkoły parafialnej przy kolegiacie św. Jana w Warszawie. W 1563 wyświęcił go arcybiskup lwowski Paweł Tarło, a w 1564 we Lwowie przyjął święcenia kapłańskie i został kanonikiem kaznodziejski.
W 1568 roku podjął decyzję o wstąpieniu do zakonu jezuitów. 2 lutego 1569 w święto Matki Boskiej Gromnicznej został przyjęty do nowicjatu w Rzymie. Generał zakonu uwolnił go od wielu przygotowań i uznał za zdolnego do studiów teologicznych. 9 czerwca 1570 papież Pius V mianował go wielkim penitencjarzem św. Piotra, a po dwóch latach Skarga wrócił do Polski, by pożytecznie działać w ojczyźnie.
Po powrocie zajmował się zakładaniem w Polsce kolegiów jezuitów (m.in. połączeniem z Warszawą), a także działalnością filantropijną: założył w Krakowie Bank Pobożny, Arcybractwo Miłosierdzia oraz lombard dla ubogich – Komorę Potrzebnych. Był wybitnym duszpasterzem i inicjatorem szeregu kolegiów jezuitickich, w tym w Połocku (pierwszy rektor, 1582–1586), Ryga, Dorpacie i Lublinie. Był pierwszym rektorem Akademii Wileńskiej (1579–1584) i od 1588 roku przez 24 lata pełnił funkcję nadwornego kaznodziei Zygmunta III Wazy. Nazywano go oratorzem narodu i krytykował wady szlachty oraz sprzyjał wzmocnieniu władzy królewskiej. Uczestniczył także w synodzie brzeskim w 1596, podczas którego zawarto unię brzeską.
Skarga był również aktywnym pisarzem duchowym i teologicznym; jego najważniejsze prace to Kazania sejmowe oraz Żywoty świętych. Zyskał mityczną rangę wizerunku natchnionego narodowego kaznodziei; w romantycznym malarstwie i literaturze stał się symbolem polskości. Zmarł w Krakowie i został pochowany w kościele św. Piotra i Pawła, gdzie jego płyta grobowa znajduje się przed wielkim ołtarzem, a krypta jest dostępna dla zwiedzających.
W swojej twórczości Skarga prezentował ornamentacyjny styl oratorski, łącząc historię Polski z prorocką prozą. Podawał nauki Pisma Świętego, podkreślając konieczność jedności Kościoła i walki z herezją. Był przeciwnikiem tolerancji religijnej opartej na polityce, opowiadał się za surowymi środkami w obronie katolicyzmu i suwerennego państwa.
Najważniejsze dzieła Skargi zyskały popularność po jego śmierci; Kazania sejmowe zostały opisane jako polityczne proroctwa, a Żywoty świętych były jedną z najbardziej czytanych polskich książek w historii literatury. Jego myśl polityczna opierała się na hierarchicznej wizji rzeczywistości, w której mądrość, prawo i wolność tworzą zrównoważoną całość.
Proces beatyfikacyjny Piotra Skargi został rozpoczęty 12 czerwca 2013 roku. Etap diecezjalny odbył się od 8 grudnia 2014 do 21 czerwca 2016. Metropolita krakowski kardynał Stanisław Dziwisz wyraził nadzieję na wyniesienie ks. Skargi do chwały ołtarzy, przekazując Stolicy Apostolskiej dokumentację procesu.
Twórczość Skargi tłumaczono na łacinę, a Kazania na niedziele i święta oraz Kazania o Siedmiu Sakramentach ukazywały się w formie tłumaczeń. Wielokrotnie cytowany przez Adama Mickiewicza, który uznawał go za mistrza stylu i źródło inspiracji dla literackiej narracji polskiego narodu.