Premier w Wieluniu: Rok szkolny 2026/27 ma być czasem szacunku i walki z pogardą

Nauka, pamięć i moralny kompas

Inauguracja roku szkolnego 2026/27 w Zespole Szkół nr 1 w Wieluniu miała wyjątkową oprawę. Premier Donald Tusk podkreślił, że data 1 września łączy dwa fundamentalne doświadczenia – radość z nowego początku w edukacji oraz bolesną pamięć o wybuchu II wojny światowej. Szef rządu zwrócił się do młodzieży z przesłaniem, które – jak sam zaznaczył – powinno wybrzmieć w każdej polskiej szkole: nienawiść, pogarda, przemoc i agresja zawsze prowadzą do zła. To właśnie w Wieluniu, miejscu, które ucierpiało jako jedno z pierwszych we wrześniu 1939 r., te słowa nabierają szczególnej mocy.

Premier przypomniał, że pamięć o tragicznych doświadczeniach wojny powinna być dla kolejnych pokoleń czymś więcej niż tylko lekcją historii. To moralny kompas, który pozwala odróżniać dobro od zła i dostrzegać zagrożenia, zanim przerodzą się w tragedię. W swoim wystąpieniu Tusk wielokrotnie podkreślał, że to właśnie od codziennych postaw młodych ludzi zależy, czy Polska pozostanie krajem wolnym i bezpiecznym. Nie chodzi przy tym o wielkie deklaracje, ale o konkretne zachowania – szacunek do rówieśników, nauczycieli i ludzi o odmiennych poglądach.

„1 września łączy dwa ważne doświadczenia – radość z rozpoczęcia nowego roku szkolnego oraz pamięć o wybuchu II wojny światowej. Dziś powinniśmy w każdej szkole pamiętać, że nienawiść, pogarda, przemoc, agresja prowadzą do zła”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Premier nie ograniczył się jednak tylko do symbolicznego wymiaru tej rocznicy. Wskazał, że współczesne pokolenie nie doświadcza dramatów wojennych swoich przodków, ale to właśnie ta wolność od traumy nakłada na młodych ludzi szczególną odpowiedzialność. To oni decydują, czy Polska będzie kontynuować demokratyczną i otwartą tradycję, czy ulegnie podszeptom populizmu i nienawiści.

Wieleń – symbol zniszczenia i pamięci

Wybór Wielunia na miejsce inauguracji nie był przypadkowy. To właśnie to miasto, a nie Westerplatte, uznawane jest przez wielu historyków za pierwszy cel niemieckiego ataku we wrześniu 1939 r. Naloty Luftwaffe na uśpione i bezbronne miasto pochłonęły co najmniej 1200 ofiar, a centrum miejscowości zostało zniszczone w 90 procentach. Premier Tusk, jeszcze przed rozpoczęciem uroczystości, zapalił znicz przy pomniku ofiar września 1939 r. i rozmawiał z dwojgiem świadków tamtych wydarzeń – panią Anielą i panem Eugeniuszem, którzy jako dzieci przeżyli bombardowanie.

Szef rządu podkreślił, że spór o to, gdzie dokładnie rozpoczęła się II wojna światowa, ma znaczenie drugorzędne. Najważniejsze jest, aby pamięć o tym, co do wojny doprowadziło, była żywa w każdym zakątku świata. W swoich słowach skierowanych do uczniów zaznaczył, że znajomość historii to nie tylko sucha wiedza o datach i bitwach, ale przede wszystkim refleksja nad jej uniwersalnym przesłaniem. To właśnie ona pozwala kolejnym pokoleniom uniknąć błędów przeszłości.

„Ważne jest, aby wszędzie na świecie, tak jak jest tutaj w Wieluniu, pamiętać o tym, co do tej wojny doprowadziło, jak straszliwym nieszczęściem jest wojna i jak wielkim zadaniem każdego pokolenia jest wojny uniknąć”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Wieluń jest dziś nie tylko miejscem pamięci, ale także żywą lekcją dla młodzieży z całej Polski. Coroczne rocznicowe uroczystości gromadzą uczniów, nauczycieli i kombatantów, a lokalne szkoły podejmują projekty edukacyjne poświęcone historii regionu. Premier, rozmawiając ze świadkami wydarzeń, podkreślił, jak ważne jest, aby ich relacje trafiały do młodych ludzi – zanim będzie za późno.

Codzienny wymiar obywatelskiej postawy

Premier zaapelował do uczniów, aby w codziennym życiu kierowali się szacunkiem i empatią. Zwrócił uwagę, że w polskich szkołach coraz częściej dochodzi do aktów przemocy, również na tle narodowościowym. To niepokojące zjawisko wymaga reakcji nie tylko ze strony nauczycieli, ale przede wszystkim samych uczniów. Tusk podkreślił, że to, jak młodzi ludzie traktują swoich rówieśników, jak reagują na przemoc czy „agresywną głupotę”, ma ogromne znaczenie dla całej wspólnoty.

„Dzisiaj, 1 września, w każdej polskiej szkole powinniśmy pamiętać, że nienawiść, pogarda, przemoc, agresja prowadzą wyłącznie do zła. To, w jaki sposób traktujecie swoich rówieśników, to, jak reagujecie na przemoc, na agresywną głupotę ma wielkie znaczenie”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Szef rządu wskazał też na konkretne zachowania, które budują postawę obywatelską. Wśród nich wymienił respektowanie odmiennych opinii, gotowość do pomocy słabszym oraz odwagę cywilną w sytuacjach kryzysowych. Jego słowa były skierowane nie tylko do uczniów, ale także do nauczycieli, którzy – jak podkreślił – powinni być partnerami w dyskusji, a nie tylko autorytetami. Tusk zachęcił młodzież do kłótni z nauczycielami, ale w duchu merytorycznej wymiany zdań, gdy mają poczucie, że mają rację.

„Bardzo Was proszę, szanujcie się nawzajem, respektujcie swoje opinie, szanujcie nauczycieli, kłóćcie się z nimi, kiedy czujecie, że macie rację. Pomyślcie przynajmniej raz w tygodniu o tych, którzy potrzebują Waszej pomocy i postarajcie się im pomóc. To jest najpiękniejsza lekcja wychowania obywatelskiego”

Donald Tusk, Prezes Rady Ministrów

Premier zakończył swoje wystąpienie, podkreślając, że wychowanie obywatelskie to nie przedmiot szkolny, ale styl życia. To właśnie od takich drobnych gestów – pomocy koleżeńskiej, obrony słabszych, szacunku dla odmienności – zależy przyszłość polskiej demokracji. W obliczu wyzwań współczesnego świata, takich jak dezinformacja, polaryzacja czy hejt w internecie, te wartości wydają się ważniejsze niż kiedykolwiek.

Co to oznacza dla uczniów z Grójca?

Przesłanie premiera z Wielunia ma bezpośrednie przełożenie na codzienność młodych mieszkańców Grójca i okolic. W naszych szkołach, podobnie jak w całym kraju, coraz częściej dochodzi do konfliktów rówieśniczych, hejtu w mediach społecznościowych czy aktów agresji słownej. Apel o wrażliwość i szacunek to nie tylko polityczna deklaracja, ale konkretne wezwanie do zmiany postaw w każdej klasie – także w Zespole Szkół Ponadpodstawowych w Grójcu, Liceum Ogólnokształcącym czy szkołach podstawowych w gminie.

Lokalne samorządy, w tym gmina Grójec, od lat realizują programy profilaktyczne dotyczące przeciwdziałania przemocy i uzależnieniom. Warto, aby w nowym roku szkolnym nauczyciele i pedagodzy – inspirując się słowami premiera – położyli jeszcze większy nacisk na edukację obywatelską i budowanie atmosfery wzajemnego szacunku. To także okazja, aby przypomnieć o lokalnych bohaterach, którzy podczas II wojny światowej wykazali się odwagą – w okolicach Grójca działały oddziały partyzanckie, a mieszkańcy brali udział w akcjach pomocowych dla ludności żydowskiej.

Rodzice z Grójca mogą również rozmawiać z dziećmi o tym, jak ważne jest reagowanie na przemoc – nie tylko w szkole, ale także w internecie. Premier zwrócił uwagę, że to właśnie młodzi ludzie mają realny wpływ na to, czy ich szkoła będzie miejscem bezpiecznym i przyjaznym. Warto, aby ta lekcja z Wielunia została zapamiętana nie tylko przez uczniów tamtejszego Zespołu Szkół, ale przez całą społeczność szkolną w całej Polsce – od Grójca po Suwałki.

Wymiar symboliczny i praktyczny

Uroczystości w Wieluniu miały także wymiar praktyczny – premier rozmawiał ze świadkami historii, co jest niezwykle cenne w kontekście odchodzącego pokolenia. Pani Aniela i pan Eugeniusz, którzy jako dzieci widzieli niemieckie bomby spadające na miasto, podzielili się swoimi wspomnieniami. Ich relacje stanowią bezcenne źródło historyczne, które powinno być wykorzystywane w edukacji – także w grójeckich szkołach, gdzie coraz częściej organizowane są spotkania z kombatantami i świadkami historii.

Premier Tusk podkreślił, że pamięć o II wojnie światowej nie może być jedynie pustym rytuałem. To zobowiązanie do refleksji nad tym, jak łatwo nienawiść i pogarda mogą przerodzić się w katastrofę. W dobie rosnącej niepewności geopolitycznej, konfliktów na świecie i manipulacji historycznych, lekcja z Wielunia jest szczególnie aktualna. Młodzi ludzie – także ci z Grójca – powinni być świadomi, że wolność i bezpieczeństwo nie są dane raz na zawsze, ale wymagają codziennej troski i odpowiedzialności.

Warto, aby wychowawcy w grójeckich szkołach podjęli temat przesłania premiera na lekcjach wychowawczych. Mogą to zrobić, organizując dyskusje o wartościach, projekcje filmów dokumentalnych o II wojnie światowej czy spotkania z lokalnymi historykami. To doskonała okazja, aby połączyć edukację historyczną z kształtowaniem postaw obywatelskich – tak, aby słowa o „moralnym kompasie” nie pozostały jedynie sloganem, ale stały się praktycznym przewodnikiem w codziennym życiu.

• 1 września 1939 r. – niemiecki atak na Wieluń, jedno z pierwszych bombardowań II wojny światowej
• 1200 ofiar – liczba zabitych w wyniku nalotów na miasto
• 90% – stopień zniszczenia centrum Wielunia
• 2026/27 – rok szkolny, którego inauguracja odbyła się w Wieluniu
• Donald Tusk – Prezes Rady Ministrów, inicjator apelu o szacunek i wrażliwość